Concertmeester en artistiek leider NKO

Gordan Nikolić

Concertmeester en artistiek leider NKO

Gordan Nikolić is sinds 2005 muzikaal leider en concertmeester van het Nederlands Kamerorkest. Nikolić is een energieke meesterviolist die internationaal furore maakt. In Amsterdam is hij inmiddels uitgegroeid tot het gezicht van het Nederlands Kamerorkest. Als muzikaal leider maakt hij hoorbaar en zichtbaar wat hem beroert in de muziek. Daardoor word je als luisteraar geraakt. "Nikolić generates excitement in everything he plays", aldus The Times.

Portret Gordan Nikolić

Gordanplaying

Zeven was Gordan Nikolić (1968, Servië) toen hij begon met vioolspelen. Twee jaar later al stuurden zijn ouders het talent naar een internaat voor vioolles. Hij studeerde er vijf dagen per week. 'Het was streng maar wij hadden dit ene geweldige ding: muziek. Het is als opgroeien in een kerk voor wie in God gelooft. Daar ligt de oorsprong van mijn intimiteit met de muziek.' Nikolić vervolgde zijn studie bij de bekende Franse violist en dirigent Jean-Jacques Kantorow aan de Musikhochschule van Basel. Hij verdiepte zich in barokmuziek, maar werkte ook samen met Lutoslawski en Kurtág, omdat ook de hedendaagse muziek hem fascineert.



Zijn eerste aanstelling als concertmeester kreeg de nog jonge violist in 1989. Nikolić' carrière raakte vanaf dat moment in een stroomversnelling, ook als solist. Hij werkte met tal van orkesten in Europa en kon prijs na prijs op zijn schoorsteenmantel zetten. In 1997 werd hij benoemd tot concertmeester van het London Symphony Orchestra, waar hij een bijzondere band ontwikkelde met Sir Colin Davis. Van deze maestro leerde hij hoe belangrijk het is om een eigen muzikale visie te bewaren. Om je niet te onderwerpen aan andermans autoriteit. 'Als wij ooit eindigen door te praten op dezelfde manier, dan hebben wij verloren. Dus jij zegt wat je moet zeggen, ik zeg wat ik heb te zeggen, en dan komt er een brug', vertelt Davis hem. Woorden die hij nooit meer vergeet.





In 2000 wordt Gordan Nikolić benoemd tot professor aan het Royal College of Music en drie jaar later ook aan de Guildhall School of Music. Als hij in 2004 naar het Nederlands Kamerorkest komt, gaat hij bovendien doceren aan het Rotterdams Conservatorium. De musici zijn er geweldig gelukkig mee hoe deze topviolist het kamerorkest op zijn unieke wijze leidt vanaf de eerste lessenaar. Tijdens concerten neemt hij met zijn begeesterende beweeglijkheid niet alleen de orkestleden mee, maar de hele zaal. Nikolić speelt op een Lorenzo Storioni viool uit 1794.

Visie en ambities Gordan Nikolić

Dat een internationaal veelgevraagd en gelauwerd musicus als Nikolić graag naar het Nederlands Kamerorkest kwam, heeft alles te maken met de reputatie van dit ensemble: 'Het Nederlands Kamerorkest is voor mij zeer belangrijk vanwege zijn geschiedenis. We spelen soms uit partituren waarin Szymon Goldberg, de oprichter, nog vingerzettingen genoteerd heeft, zogenaamde bowings. Het is ongelofelijk. Hij was zo goed in staat om een compositie te doordenken, en dat voel je. Zo expliciet, natuurlijk en organisch. Het vermogen om zo geïnformeerd te zijn én creatief tegelijkertijd, dat is bijna verdwenen, tegenwoordig. Het orkest heeft deze erfenis van Szymon. Ze weten exact wanneer ze een noot moeten eindigen, wanneer de volgende moet beginnen, en daarmee maken ze een soort Jackson Pollock-schilderij. Om met dit orkest te mogen spelen is een uiterst interessant project voor mij.'

Nikolić  is ook bijzonder gelukkig met het unieke feit dat het kamerorkest deel uitmaakt van een grotere organisatie met een symfonieorkest: 'We hebben zelf een mooie kern van strijkers en wat betreft de blazers kunnen we putten uit het grote orkest. Daardoor kunnen we ook een stuk als L'histoire du soldat van Stravinsky op het programma zetten, waarin maar één viool meespeelt.'

Nikolić wil musiceren vanuit het instinct, dat hij ziet als iets heiligs. Zoals de zigeunermuzikanten van de Balkan dat kunnen, die hem tot tranen toe kunnen raken met hun spel. Hij is een man van elkaar uitdagen, op elkaar reageren, risico's durven nemen, jezelf laten zien. Samenspel is tegenspel bij Nikolić. Als musici elkaar vinden vanuit tegenspel, dan ontstaan de mooiste muzikale momenten.

'Wat de opleidingen in klassieke muziek over het algemeen met studenten doen, is zorgen dat ze niet dromen als ze spelen. Ik nodig muzikanten juist uit om te dromen. Om voorbij te gaan aan de noten die ze spelen, en om zich hun dromen te herinneren. Weinig mensen begrijpen hoe ze met me moeten omgaan. Het is een algemeen misverstand dat als ik aangeef hoe ik iets aanvoel, men denkt: zo moeten we het doen. Nee, ik geef je alleen aan: hier sta ik, en alsjeblieft, verzin jij nu een ruimte ernaast. Daarom hanteer ik de baton niet. Dan is het veel minder duidelijk. Ik breng mensen in verwarring, zeker. Het is niet eenvoudig om met mij te werken. De mensen die mij kennen, kunnen daar wel mee omgaan. Het is verbeelding, eigenlijk. Ook al wéét je sommige dingen, je moet jezelf toestaan om met je verbeelding toch verder te gaan.'