Het Nederlands Kamerorkest

Samenspel en tegenspel

NedKamerorkest_RonaldKnapp316

Het Nederlands Kamerorkest is al sinds 1955 een exceptioneel orkest, met een rijke historie vol hoogtepunten. Sinds de fusie met het Nederlands Philharmonisch Orkest in 1985, heeft het orkest zijn eigen identiteit niet verloren. Sterker nog, net als zijn grotere symfonische broer weet het Nederlands Kamerorkest telkens weer te verrassen.

Vooral de dynamiek tussen de orkestleden van het Nederlands Kamerorkest is zeer bijzonder. Het orkest speelt meestal zonder dirigent. De musici vertrouwen blind op elkaar, en die chemie voel je tijdens een concert. ‘Het gaat om een state of mind waarin je alles overziet. Dan kun je boven jezelf uitstijgen: iedereen gaat ergens naar toe. Soms kom je dan samen in één gevoel, of noem het een gezamenlijke mythologie, een geur, poëzie. Het Nederlands Kamerorkest kan dat,’ vertelt Gordan Nikolić met vuur.

Gordan Nikolić
Nikolić heeft als concertmeester sinds 2004 de artistieke leiding over het orkest. De van oorsprong Servische violist weet met zijn temperament en bezieling het kamerorkest telkens weer tot grote hoogte te brengen. Nikolić (1968) leerde het vak bij dirigent en violist Jean-Jacques Kantorow in Basel, maar dirigent Sir Colin Davis is zijn grote inspirator. Onder deze legendarische dirigent werd Nikolić in 1997 aangesteld als concertmeester van het London Symphony Orchestra, een functie die hij nog steeds vervult. Met dat orkest speelde hij onder andere met componist en dirigent John Williams de muziek bij de Star Wars-films uit de jaren negentig. Nikolić speelt op uitnodiging van dirigenten als Sir Simon Rattle en Bernard Haitink. Grote namen, net als vroegere dirigenten zoals Mrawinski, Toscanini, Klemperer, van wie Nikolić een groot bewonderaar is.

Nikolić heeft met het kamerorkest een reputatie hoog te houden. Het orkest kreeg begin jaren zestig wereldfaam toen het met oprichter Szymon Goldberg in de Carnegie Hall in New York speelde: ‘If ever a concert merited the epithet ‘perfect’, it was the one given by Szymon Goldberg and his Netherlands Chamber Orchestra in Carnegie Hall,’ schreef de New York Times destijds. Violist en dirigent Szymon Goldberg was muzikaal leider vanaf de oprichting van het orkest in 1955 tot aan 1979. 

GordanNikolic_RonaldKnapp

Geïnformeerd én creatief
In 2004 werd Gordan Nikolic aangesteld als muzikaal leider. ‘Het Nederlands Kamerorkest is voor mij zeer belangrijk vanwege zijn geschiedenis,’ vertelt Nikolić. ‘We spelen soms uit partituren waar Szymon Goldberg nog vingerzettingen in genoteerd heeft. Hij was in staat om een compositie te doordenken, en dat voel je. Het vermogen om zo geïnformeerd te zijn én creatief tegelijkertijd, dat is tegenwoordig bijna verdwenen.’

Gordan Nikolić staat niet als dirigent voor het orkest, maar voert vanaf de eerste lessenaar de musici aan. ‘Met violist Gordan Nikolić aan het hoofd bevindt het Nederlands Kamerorkest zich in een soort tweede jeugd. Er wordt met hoorbaar plezier gespeeld,’ schreef de pers over de cd met opnames van de twee symfonieën van Charles Gounod, die in 2015 verscheen.

Afgeladen Paradiso 
Het Nederlands Kamerorkest geeft tientallen concerten per jaar in Amsterdam, vooral in Het Concertgebouw, maar ook in het Muziekgebouw aan ’t IJ en op andere grote podia in binnen- en buitenland. Daarnaast schuwt het kamerorkest minder voor de hand liggende zalen niet. Zo stond het orkest afgelopen seizoen nog in een afgeladen Paradiso, waar het voor een uitgelaten zaal het Pianoconcert nr. 1 van Sjostakovitsj speelde. 

Net als het Nederlands Philharmonisch Orkest, speelt ook het Nederlands Kamerorkest een aantal producties per seizoen bij De Nationale Opera. Recentelijk speelde het kamerorkest de opera’s Die Zauberflöte, Lucia di Lammermoor, Armida, Waiting for Miss Monroe en Il viaggio a Reims. Dagblad Trouw vat in de recensie van die laatste opera het spel van het kamerorkest uitstekend samen: ‘Het jubelend spelende Nederlands Kamerorkest dolt met buitelend plezier door de partituur. De muzikale grapjes zijn allemaal geslaagd. Zelfs in de allersnelste stukken blijft alles puntig en spatgelijk.’

Deel